Er was eens… consolidatie (1/5)

Er was eens… consolidatie: Waarom een geconsolideerde jaarrekening?

Dit artikel blikt terug op het ontstaan en de ontwikkeling van de financiële consolidatie in de afgelopen decennia en vertelt er ook een paar anekdotes bij die het pioniersavontuur van deze eerste bedrijfsgroepen kenmerken.

Deze terugblik verhaalt een opmerkelijke evolutie die hoofdzakelijk toe te schijven is aan de ontwikkeling van de informatie- en communicatietechnologie alsook aan de bedrijfscultuur van de groepen. En niet aan de boekhoudtechniek die aan de grondslag ligt van de consolidatie. 

Waarom een geconsolideerde jaarrekening?

De geschiedenis leert ons dat, vanaf het eind van de 19e eeuw en hoofdzakelijk in de Verenigde Staten, bedrijven zich in groepen gaan organiseren. In die tijd noemt men dergelijke bedrijfsgroepen conglomeraten.

Al snel blijkt hoe moeilijk het is om een economisch en financieel beeld te vormen van deze bedrijfsgroepen als een enkele entiteit. Dat is de moeilijkheid waarmee de financiële wereld destijds wordt geconfronteerd.

Zo rijzen tal van vragen over de verwerking, de interpretatie en zelfs de toegang tot informatie, met betrekking tot:

  • De verscheidenheid van de activiteiten van deze bedrijven;
  • De diverse valuta’s van de landen waar ze gevestigd zijn;
  • De controle of de afwezigheid van controle op deze bedrijven;
  • De verschillende boekhoudkundige regels die op de individuele rekeningen worden toegepast;
  • De talrijke transacties tussen de bedrijven onderling die hun werkelijke prestaties buiten de groep gedeeltelijk verhullen.

Kortom, de nood aan reglementering begint zich langzaam op te dringen.

Een langzame evolutie van de consolidatieverplichtingen

Hoewel de eerste holdings, ware economische conglomeraten, zich al vanaf de helft van de 19e eeuw in de internationale arena beginnen te positioneren, duurt het toch nog tot in 1904 voordat de geconsolideerde jaarrekening op de agenda van de eerste internationale accounting conference wordt gezet. De eerste publicaties van de jaarrekeningen komen er pas vanaf 1918 in de Verenigde Staten.

In Europa dringt het nut van dergelijke publicatie pas veel later door. Zo neemt het Verenigd Koninkrijk de voorhoede door in 1939 regels vast te leggen voor de publicatie van de geconsolideerde jaarrekening. De toepassing ervan wordt pas in 1948 verplicht met de aanneming van de “Companies Act”.

Ondanks gedachtewisselingen en concrete voorstellen in Frankrijk vanaf 1954, wordt pas in 1967 een decreet uitgevaardigd dat echter alleen maar voorziet in de mogelijkheid om de geconsolideerde jaarrekening bij de enkelvoudige jaarrekening van de holdings te voegen.

In België wordt op 29 november 1977 een eerste koninklijk besluit afgekondigd betreffende de publicatie van de geconsolideerde jaarrekening van de portefeuillemaatschappijen (holding). Pas op 6 maart 1990 legt het koninklijk besluit regels vast voor de opstelling van de geconsolideerde jaarrekening met betrekking tot een veel uitgebreidere bedrijfswereld.

Dit koninklijk besluit is een mijlpaal en zal het landschap van de bedrijfsgroepen in België voorgoed veranderen.

Volledigheidshalve vermelden we hier ook de internationale acties die worden genomen, parallel aan deze convergentie van nationale regelgevingen in de jaren ’70:

  • In 1973 wordt het International Accounting Standards Committee opgericht. Het IASC vertegenwoordigt de belangrijkste boekhoudkundige organisaties van verschillende landen wereldwijd en formuleert de norm waardoor een moederbedrijf een geconsolideerde jaarrekening moet publiceren;
  • Binnen een commissie van internationale ondernemingen opgericht in 1974, verzoekt de VN dat grote concerns hun enkelvoudige jaarrekeningen aanvullen met een geconsolideerde jaarrekening;
  • In 1976 publiceert de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) aanbevelingen betreffende de publicatie van de geconsolideerde jaarrekening. Dit in het kader van de verklaring omtrent internationale investeringen en multinationale ondernemingen.

Het duurt echter nog tot 13 juni 1983 voordat de 7e Europese richtlijn met betrekking tot de geconsolideerde jaarrekening wordt aangenomen. De richtlijn voorziet erin dat de lidstaten vóór 1 januari 1988 de verplichte bekendmaking van de geconsolideerde jaarrekening in hun nationaal recht opnemen, met aanvang voor de boekjaren die beginnen na 1 januari 1990.

Dit is het wettelijke kader waarin de eerste geconsolideerde jaarrekeningen passen.

Alle artikels in deze reeks:

Het artikel delen :
Bent u op zoek naar een performante software om uw consolidatieproces te optimaliseren?
Ontdek Consolidation & Reporting: de software die zowel de statutaire consolidatie als de managementrapportage vereenvoudigt voor één unieke versie van de waarheid. De software beantwoordt perfect de Bent u op zoek naar een performante software om uw consolidatieproces te optimaliseren noden van internationale groepen (meertalig, verschillende munteenheden en standaarden) en is zelfstandig te parametreren door de klant voor een lage total cost of ownership. De software is zowel beschikbaar in cloud modus als on-premise.
Recente artikels
Academy: overzicht van het jaar en programma voor 2017 Sigma Conso biedt gedurende het hele […]
Intercompany transacties: hoe kan men de verschillen het best opsporen? De afstemming van intragroepstransacties wordt […]